Laten we eerlijk zijn: dit overkomt bijna iedereen weleens. Je twijfelt of je je pil gisteren wel hebt genomen, of het condoom is gescheurd. Dat zorgt vaak voor stress, maar: je kunt direct iets doen.
De belangrijkste vragen zijn dan:
- Moet je een extra gewone pil nemen?
- Heb je een morning-afterpil nodig?
- Kun je de noodpil en je gewone pil tegelijk gebruiken?
Hieronder vind je het overzichtelijk op een rij.
De gewone pil: je dagelijkse bescherming
Als je de anticonceptiepil elke dag rond hetzelfde tijdstip slikt, ben je goed beschermd tegen zwangerschap. De pil werkt op drie manieren:
- Ze stelt je eisprong uit (of voorkomt die).
- Ze maakt het slijm bij de baarmoedermond dikker, zodat zaadcellen minder makkelijk naar binnen komen.
- Ze maakt de baarmoederwand minder geschikt voor innesteling.
Pluspunten
- Zeer betrouwbaar bij correct gebruik
- Vaak minder menstruatiepijn
- Je cyclus is voorspelbaar
Let op
De betrouwbaarheid daalt als je:
- moet overgeven of ernstige diarree hebt (bijvoorbeeld door buikgriep)
- de pil vergeet
- te laat bent met innemen
Noodanticonceptie: de morning-afterpil
De morning-afterpil (noodanticonceptie) is bedoeld voor noodgevallen, bijvoorbeeld bij:
- onbeschermde seks
- een gescheurd condoom
- een vergeten pil (of meerdere pillen)
- fouten in het gebruik van je anticonceptie
Belangrijk om te weten: de morning-afterpil is géén abortuspil. Ze werkt vooral door je eisprong uit te stellen. Als je eisprong al geweest is, werkt de pil minder goed.
Hoe sneller je hem neemt, hoe beter. Sommige varianten werken tot 3 dagen, andere tot 5 dagen na de seks.
Pluspunten
- Zonder recept verkrijgbaar bij drogist of apotheek
Nadelen
- Kan je cyclus tijdelijk verstoren (bijvoorbeeld eerder/later ongesteld)
- Minder betrouwbaar dan je gewone pil
Kun je de noodpil en je gewone pil tegelijk gebruiken?
Kort antwoord: ja.
Als je een morning-afterpil neemt omdat je je gewone pil bent vergeten, is het advies meestal om je gewone pil gewoon door te slikken.
Maar: afhankelijk van welke noodpil je neemt, kan je gewone pil tijdelijk minder betrouwbaar zijn. Daarom is extra bescherming soms nodig.
1) De klassieke morning-afterpil (levonorgestrel)
Bekende merknaam: Norlevo.
Wanneer innemen?
- Zo snel mogelijk
- Uiterlijk binnen 72 uur (3 dagen) na onbeschermde seks
Hoe werkt het?
Levonorgestrel bevat een hoge dosis progestageen en kan je eisprong uitstellen.
Overgeven of ernstige diarree?
Moet je binnen 3 uur na inname overgeven, of heb je ernstige waterdunne diarree? Dan kan de pil minder goed werken. Neem in dat geval zo snel mogelijk contact op met de apotheek of huisarts: soms is een nieuwe tablet nodig.
Wisselwerking met andere medicijnen
Levonorgestrel kan minder goed werken bij gebruik van sommige medicijnen, bijvoorbeeld tegen:
- epilepsie
- HIV
- tuberculose
Ook middelen met Sint-janskruid kunnen invloed hebben. Overleg dan met je arts of apotheker.
In combinatie met je gewone pil
Je kunt na inname direct doorgaan met je normale anticonceptiepil.
Let op: je bent pas weer betrouwbaar beschermd na 7 dagen correct slikken. Gebruik in die week dus ook een condoom.
Borstvoeding
Levonorgestrel komt in de moedermelk. Advies:
- geef borstvoeding vlak vóór inname
- kolf de volgende voeding af en gooi die weg
- na 8 uur kun je weer borstvoeding geven
Wanneer testen?
Blijft je menstruatie meer dan 2 weken uit na de verwachte datum? Doe dan een zwangerschapstest. Ben je toch zwanger? Neem contact op met je huisarts.
2) De morning-afterpil met ulipristalacetaat
Bekende merknaam: ellaOne.
Wanneer innemen?
- Zo snel mogelijk
- Kan tot 120 uur (5 dagen) na onbeschermde seks
Hoe werkt het?
Ulipristalacetaat beïnvloedt de werking van progesteron en kan de eisprong zelfs nog uitstellen als die bijna zou plaatsvinden.
Overgeven of ernstige diarree?
Ook hier geldt: als je binnen 3 uur moet overgeven of ernstige diarree hebt, kan de pil minder goed werken. Overleg dan snel met je apotheek of huisarts.
Wisselwerking met andere medicijnen
Net als levonorgestrel kan ulipristal minder goed werken door sommige medicijnen, zoals middelen tegen:
- epilepsie
- HIV
- tuberculose
Ook Sint-janskruid kan invloed hebben. Vraag bij twijfel advies.
In combinatie met je gewone pil
ellaOne kan de werking van hormonale anticonceptie (zoals de pil, ring of pleister) tijdelijk verstoren.
Je mag je gewone pil blijven slikken, maar:
- je gewone pil kan minder betrouwbaar zijn tot je volgende menstruatie
- gebruik tot die tijd een condoom of pessarium
Vanaf het moment dat je menstruatie begint, kun je in je volgende cyclus weer vertrouwen op je gewone anticonceptie (bij correct gebruik).
Borstvoeding
Na inname van ulipristal geldt: 1 week geen borstvoeding geven. In die week moet je afkolven en weggooien.
Wanneer testen?
Blijft je menstruatie meer dan 2 weken uit na de verwachte datum? Doe een zwangerschapstest. Ben je toch zwanger? Neem contact op met je huisarts.
Alternatief: koperspiraal als noodanticonceptie
Een koperspiraal is een alternatief voor de morning-afterpil en is de meest betrouwbare noodanticonceptie.
Plaatsing gebeurt via een arts (met recept)
Plaatsing kan tot en met dag 5 na onbeschermde seks
Je bent daarna ook meteen langdurig beschermd (meestal 5 tot 10 jaar)
Welke keuze heeft de voorkeur?
Dat hangt af van jouw situatie:
Tijd sinds de seks
- Binnen 3 dagen: levonorgestrel of ellaOne kan
- Na 3 dagen: ellaOne of een koperspiraal (tot dag 5)
Gewicht
Er zijn aanwijzingen dat levonorgestrel minder betrouwbaar kan zijn bij een gewicht boven 80 kg. In dat geval wordt vaak ellaOne of een koperspiraal geadviseerd.
Borstvoeding
Bij ellaOne moet je 1 week stoppen met borstvoeding
Levonorgestrel heeft meestal de voorkeur
Samengevat: wat betekent dit voor jouw strip?
Gouden regel: de noodpil beschermt je niet automatisch voor de rest van je cyclus.
Gebruik daarom extra bescherming:
- of tot je volgende menstruatie (bij ellaOne)
- tot je weer 7 dagen correct je gewone pil hebt geslikt (bij levonorgestrel)
Tot slot
Heb je een oeps-moment gehad? Wacht niet af, maar onderneem actie. Twijfel je welke noodanticonceptie het beste past bij jouw situatie? Overleg dan met de apotheek of je huisarts. Dit soort vragen krijgen ze dagelijks.
Medisch verantwoorde bronnen
- Thuisarts.nl: Ik ben de pil vergeten
- Apotheek.nl: Morning-afterpil (noodanticonceptie)
- Medicijnen.nl: Hoe werkt de anticonceptiepil?